ΠολΔ 14 § 1 εδ. β’.- Υλική αρμοδιότητα για την εκδίκαση αγωγών που αφορούν απαιτήσεις απο μίσθωση αυτοκινήτου

Ο δικηγόρος Αθηνών κ. Ι. Κυμιωνής έστειλε στο περιοδικό τις ακόλουθες τρείς παλιές αποφάσεις του ειρηνοδικείου Αθηνών, διατυπώνοντας την απορία, «πώς γίνεται το ΙΔΙΟ Δικαστήριο στην ΙΔΙΑ κατηγορία υποθέσεων με την ΙΔΙΑ ενάγουσα σε τρεις (3) αποφάσεις να αποφαίνεται διαφορετικά;»

Ι.

Το ειρηνοδικείο δέν έχει την κατα το άρθρο 14 § 1 εδ. β’ ΠολΔ υλική αρμοδιότητα στην περίπτωση που οι διάδικοι είχαν καταρτίσει σύμβαση μίσθωσης, αυτοκινήτου για δύο ημέρες, με ημερήσιο μίσθωμα 24000 δρχ., ο δε εναγόμενος προκατέβαλε 9.000 δρχ. και ήδη οφείλει 15.000 δρχ. Σ’ αυτήν την περίπτωση είναι αρμόδιο το μονομελές πρωτοδικείο κατα την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών.

Ειρηνοδικείο Αθηνών 607/2002 [Α. Δράκου]

 (Δικαστικός παραστάτης: Ι. Κυμιωνής)

Κατά τη διάταξη του άρθρου 14 § 1 περ. β' ΚΠολΔ, όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάσταση από το άρθρο 23 ν. 2915/2001, όλες οι διαφορές, κύριες ή παρεπόμενες από σύμβαση μίσθωσης, καθώς και οι διαφορές του άρθρου 601 του Αστικού Κώδικα, υπάγονται στην αρμοδιότητα του ειρηνοδικείου, εφόσον σε όλες τις περιπτώσεις αυτές το συμφωνημένο μηνιαίο μίσθωμα δέν υπερβαίνει τις εκατό χιλιάδες δραχμές (…) Κατά το άρθρο δε 38 του ιδίου νόμου 2915/2001, n παραπάνω διάταξη ι­σχύει από τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυ­βερνήσεως, δηλ. από 29.5.2001.

Στην υπό κρίση αγωγή η ενάγουσα εταιρεία, η οποία έχει σαν αντικείμενο την ενοικίαση αυτοκινήτων, εκ­θέτει ότι με το με αρ. 6546 μισθωτήριο συμβόλαιο μίσθω­σε στον εναγόμενο το με αρ. κυκλοφορίας ΥΒΧ 2213 Ι.Χ. Ε. αυτοκίνητο, στις 3.1.1996, με ημερομηνία επιστροφής την 4.1.96 και με ημερήσιο μίσθωμα 24.000 δραχμές. Ότι ο εναγόμενος, ο οποίος προκατέβαλε το ποσό των 9.000 δραχμών, επέστρεψε το αυτοκίνητο στις 5.1.96 χωρίς να εξοφλήσει το υπόλοιπο του συμφωνηθέντος ημερήσιου μισθώμα­τος από 15.000 δραχμές. Γι' αυτό ζητεί να υποχρεωθεί αυ­τός να της επιστρέψει το πιο πάνω ποσόν (…)

Με τέτοιο όμως περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή απαραδέκτως εισήχθη για συζήτηση στο δικαστήριο αυτό με την προκείμενη τακτική διαδικασία, αφού καθ’ ύλην αρμόδιο για την εκδίκασή της είναι το μονομελές πρωτοδικείο Αθηνών, δεδομένου οτι, αφού το συμφωνηθέν μεταξύ των διαδί­κων ημερήσιο μίσθωμα είναι 24.000 δραχμές, το καταβαλλό­μενο μηνιαίο μίσθωμα ανέρχεται στις (24.000 δραχμές χ 30 ημέρες =) 720.000 δραχμές, υπερβαίνει δηλαδή το ποσόν των 100.000 δραχμών μηνιαίως, μέχρι το οποίο υπάρχει αρμοδιό­τητα του ειρηνοδικείου για την επίλυση μισθωτικών διαφο­ρών. Κατά συνέπεια η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί για συζήτηση στο αρμόδιο μονομελές πρωτοδικείο Αθηνών (άρθρ. 46 ΚΠολΔ), διαδικασία μισθωτικών διαφορών.

ΙΙ.

Το ειρηνοδικείο δέν έχει την κατα το άρθρο 14 § 1 εδ. β’ ΠολΔ υλική αρμοδιότητα στην περίπτωση που οι διάδικοι είχαν καταρτίσει σύμβαση μίσθωσης, αυτοκινήτου για 53 ημέρες, με συνολικό συμφωνηθέν μίσθωμα το πο­σόν των 318.000 δραχμών, έναντι του οποίου ο μισθωτής είχε προκαταβάλει 50.000 δρχ. και ήδη οφείλει το υπόλοιπο εκ δραχμών 268.000. 15.000 δρχ. Σ’ αυτήν την περίπτωση είναι αρμόδιο το μονομελές πρωτοδικείο κατα την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών.

Ειρηνοδικείο Αθηνών 608/2002 [Α. Δράκου]

 (Δικαστικός παραστάτης: Ι. Κυμιωνής)

Κατά τη διάταξη του άρθρου 14 § 1 περ. β' ΚΠολΔ, όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάστα­σή της απο το άρθρο 23 ν. 2915/2001, όλες οι διαφορές, κύριες ή παρεπόμενες, από σύμβαση μίσθωσης, καθώς και οι διαφορές  του άρθρου 601 του Αστικού Κώδικα υπάγονται στην αρμοδιότητα του ειρηνοδικείου, εφόσον, σε όλες τις περιπτώσεις αυτές, το συμφωνημένο μηνιαίο μίσθωμα δεν υπερβαίνει τις εκατό χιλιιάδες δραχμές (…) Κα­τά το άρθρο δε 38 του ιδίου νόμου 2915/2001, η παραπά­νω διάταξη ισχύει από τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δηλ. από 29.5.2001.

Στην υπό κρίση αγωγή η ενάγουσα εταιρεία, η οποία έχει σαν αντικείμενο την ενοικίαση αυτοκινήτων, εκθέτει ότι με το με αριθμό 5567 μισθωτήριο συμβόλαιο μίσθωσε στον εναγόμενο το με αρ. κυκλοφορίας ΥΕΥ.1134 Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, στις 20.12.97, με ημερομηνία επιστρο­φής την 11.2.98, με συνολικό συμφωνηθέν μίσθωμα το πο­σόν των 318.000 δραχμών. Ότι ο εναγόμενος, ο οποίος προ­κατέβαλε το ποσόν των 50.000 δραχμών, επέστρεψε το αυ­τοκίνητο στις 11.2.98 χωρίς να εξοφλήσει το υπόλοιπο του μισθώματος από 268.000 δραχμές. Γι' αυτό ζητεί να υποχρεωθεί αυ­τός να της επιστρέψει το πιο πάνω ποσόν (…)

Με τέτοιο περιεχόμενο η αγωγή απαραδέκτως εισήχθη για συζήτηση στο δικαστήριο αυτό με την προκείμενη τακτική διαδικασία, αφού καθ’ ύλην αρμόδιο για την εκδίκασή της είναι το μονομελές πρωτοδικείο Αθηνών, δεδομένου ότι το συμφωνηθέν μεταξύ των διαδί­κων ημερήσιο μίσθωμα ανέρχεται στις (318.000 δραχμές = 52 ημέρες =) 6.115 δραχμές και το μηνιαίο καταβαλλό­μενο μίσθωμα στις (6.115 Χ 30 ημέρες =) 183.450 δραχμές, υπερβαίνει δηλ. το ποσόν των 100.000 δραχμών μηνιαίως μέχρι το οποίο υπάρχει αρμοδιό­τητα του ειρηνοδικείου για την επίλυση μισθωτικών διαφο­ρών. Κατά συνέπεια, η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί για εκδίκαση στο αρμόδιο μονομελές πρωτοδικείο Αθηνών (άρθρο 46 ΚΠολΔ) διαδικασία μισθωτικών διαφορών.

ΙΙΙ.

Στην περίπτωση που οι διάδικοι κατάρτισαν σύμβαση μίθωσης για 53 ημέρες, με συνολικό συμφωνηθέν μίσθωμα το πο­σόν των 318.000 δραχμών, έναντι του οποίου ο μισθωτής είχε προκαταβάλει 50.000 δρχ. και ήδη οφείλει το υπόλοιπο εκ δραχμών 268.000 (ήδη € 1737,34), που ήδη αξιώνει ο ενάγων, σωρεύοντας επιπροσθέτως και αξιώσεις του € 1467.35 για χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του, καθώς και € 1203.23 για τόκους υπερημερίας, είναι αρμόδιο το μονομελές πρωτοδικείο κατα την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών.

Ειρηνοδικείο Αθηνών 2578/2002 [Β. Σερέτη]

 (Δικαστικοί παραστάτες: Ι. Κυμιωνής, Κ. Αλαφογιάννης)

Σύμφωνα με το άρθρο 647 § 1 ΚΠολΔ, κατά την ει­δική διαδικασία των άρθρων 648 έως 661 δικάζονται όλες οι κύριες ή παρεπόμενες διαφορές από μίσθωση κάθε είδους πράγματος ή άλλου προσοδοφόρου αντικειμένου ή από επίμορτη αγροληψία.

Η παραπάνω διάταξη, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 7 § 20 του ν. 2741/99, συνίσταται στην υπαγωγή κατά την προκείμενη ειδική διαδικασία των άρθρων 648 έως 661 ΚΠολΔ (μισθωτικών διαφορών) όχι μόνο των κυ­ρίων αλλά και των παρεπομένων, από κάθε είδους μισθωτικές σχέσεις, διαφορών, διευρύνοντας έτσι τον κύκλο των διαφορών που εκδικάζονται κατά τη διαδικασία αυτή. Η προσθήκη των παρεπόμενων διαφορών επεκτείνει τις διαφορές κατά την ει­δική αυτή διαδικασία, και αν αυτές ανάγονται σε παρεπόμενες από την μίσθωση διαφορές, όπως αποζημίωση, εγγυοδοσία ("εγγύηση"), ποινική ρήτρα, χαρτόσημο, τόκους κ.α., στις επαγγελματικές μισθώσεις, και για όλες, ως προς την χρήση, τη μεταβολή της, και μάλιστα ανεξάρτητα από το είδος του μισθίου πράγματος (Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, Συμπληρωματικός τόμος  άρθρ.  647  ΚΠολΔ).

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 591 § 2 ΚΠολΔ, αν η υπόθεση δεν υπάγεται στην διαδικασία, κατά την οποία έχει ει­σαχθεί, το δικαστήριο αποφαίνεται γι' αυτό αυτεπαγγέλτως, και διατάσσει την εκδίκαση της υπόθεσης κατα την προσήκουσα διαδικασία, με εξαίρεση την περίπτωση, κατά την οποία η τή­ρηση της αρμόζουσας διαδικασίας συνοδεύεται και από αντί­στοιχη υπαγωγή της διαφοράς σε ιεραρχικώς ανώτερο δικαστήριο.

Το δικαστήριο πρέπει να ερευνά άν το περιεχόμενο της προδικα­σίας και της διαδικασίας, στην οποία έχει εισαχθεί, καλύπτει τις προϋποθέσεις της διαδικασίας που πρέπει να εφαρμοστεί, οπότε, σε καταφατική περίπτωση, προβαίνει σε εφαρμογή και εκδικάζει την υπόθεση με την προσήκουσα διαδικασία, ακόμα και μετά τη συζήτηση της υπόθεσης, κατά την έκδοση της απόφασης (Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, άρθρο 591).

Εις την προκείμενη περίπτωση με την κρινόμενη αγωγή (…) και κατ' ορθή εκτίμηση του δι­κογράφου της, και όπως αυτή παραδεκτά (άρθρ 294, 295 § 1 ΚΠολΔ) με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου της ενάγου­σας που καταχωρήθηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτι­κά έγινε περιορισμός του καταψηφιστικού αιτήματός της σε αναγνωριστικό, η ενάγουσα εταιρία εκθέτει ότι μίσθωσε στον εναγόμενο στις 4.4.1996 ένα επιβατηγό αυτοκίνητο νια χρο­νικό διάστημα 4 μηνών, με συνολικό μίσθωμα 480.000 δραχμών. Ότι ο εναγόμενος προκατέβαλε αυθημερόν το ποσό των 112.000 δραχμών και παρέδωσε το αυτοκίνητο στις 5.8.1996, χωρίς να έχει εξοφλήσει το ποσό του μισθώματος. Ότι κατά του εναγόμενου εκδόθηκε η υπ' αριθμ 14043/1998 διαταγή πληρωμής του ειρηνοδικείου Αθηνών, η οποία επιδόθηκε στον εναγόμενο στις 30.7.1998 για ποσό 592.000 δραχμών.

Ενόψει των παραπάνω πραγματικών περιστατικών επιδιώκει ν' αναγνωρισθεί οτι ο εναγόμενος της οφείλει να της καταβάλει τα ποσά: α) των 1737,34 ευρώ για την παραπάνω αιτία, νομιμότοκα από 5.8.1996, β) το ποσό των 1467.35 ευρώ, ως χρηματική της ικανοποίη­ση για την ηθική βλάβη που υπέστη λόγω της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του εναγομένου, καθώς επίσης γ) το πο­σό των 1203.23 ευρώ σαν ποσό τόκων κατ' αρθ 911 ΑΚ νομιμότοκα από την επομένη της ημέρας επιστροφής του μισθίου αυτο­κινήτου, άλλως από την επίδοση της αγωγής και να καταδικα­στεί αυτός στη δικαστική του δαπάνη.

Με το περιεχόμενο αυτό και αιτήματα η κρινόμενη αγω­γή, εφόσον πρόκειται για διαφορά από μίσθωση πράγματος (αυτοκινήτου), υπάγεται προς εκδίκαση κατά την ειδική διαδικα­σία των άρθρων 648 - 661 ΚΠολΔ, σύμφωνα με τη μείζονα νομι­κή σκέψη, και για το λόγο αυτό πρέπει να διαταχθεί η εκδίκασή της κατ' άρθρο 591 § 2 ΚΠολΔ, κατά τη μισθωτική διαδικασία, στο παρόν δικαστήριο, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα. Δικαστικά έξοδα δεν θα επιδικαστούν γιατί η παρούσα δεν είναι οριστική (ΕΑ 8969/86 ΕΕΝ 1987/629).

Παρατηρήσεις

1. Θεμελιακός κανόνας, αναφορικά με το μέτρο για τον προσδιορισμό της υλικής αρμοδιότητας κάθε πρωτοβάθμιου δικαστηρίου είναι το άρθρο 9 ΠολΔ, που ορίζει οτι «για την εκτίμηση του αντικειμένου της διαφοράς λαμβάνεται υπ’ όψη το αίτημα της αγωγής». Απο εκεί θα πρέπει να ξεκινήσει όποιος (δικαστής, δικηγόρος ή ερμηνευτής) διστάζει, αναφορικά με τον προσδιορισμό του υλικά αρμόδιου δικαστηρίου. Όταν κύριο αντικείμενο της δίκης είναι άποκλειστικώς ένα και μοναδικό αίτημα, τότε η αξία του αντικειμένου αυτού του μοναδικού αιτήματος είναι κρίσιμη για τον προσδιορισμό του υλικώς αρμόδιου δικαστηρίου, ενώ άν η αγωγή εισάγει προς εκδίκαση περισσότερα αιτήματα, τότε, σύμφωνα με το άρθρο 218 § 1 εδ. β’ ΠολΔ, είναι κρίσιμο το άθροισμα της αξίας των σωρευόμενων αιτημάτων (βλ. και Κ. Μπέη, Πολιτική Δικονομία, τόμος Ι α’ (1973) υπο το άρθρο 9 ΙΙ σελ. 160).

2. Μόνον όταν δέν είναι σαφής η αξία του αντικειμένου της δίκης, ενδέχεται να ενεργοποιείται η φύση της επίδικης έννομης σχέσης.

3. Όταν ο ενάγων ισχυρίζεται οτι ο εναγόμενος του οφείλει το επίδικο συγκεκριμένο χρηματικό ποσό, ζητώντας να καταδικαστεί να του το πληρώσει, τότε το αποκλειστικό μέτρο για τον προσδιορισμό του υλικώς αρμόδιου δικαστηρίου παρέχουν το άρθρο 14 § 1 εδ. α’ και § 2, καθώς και το άρθρο 18 εδ. 1 ΠολΔ.

4. Συνακόλουθα, όταν το αποκλειστικό αίτημα της αγωγής εξ αρχής επικεντρώνεται στην επίδικη χρηματική αξίωση ποσού κάτω των € 12.000, δέν δικαιολογείται επιστημονικός δισταγμός για την παραδοχή οτι αποκλειστικώς αρμόδιο είναι το ειρηνοδικείο. Η προέλευση της μικρής τούτης επίδικης αξίωσης απο μισθωτική σύμβαση είναι παγερώς αδιάφορη, αναφορικά με το ερώτημα του προσδιορισμού του υλικώς αρμόδιου δικαστηρίου, κάτι που δέν πρέπει να συγχέεται με το είδος της διαδικασίας που θα τηρηθεί, όπου κατα σειρά προτεραιότητας,  όταν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις του νόμου, προηγείται η διαδικασία των μικροδιαφορών, έπεται η ειδική διαδικασία των μισθωτικών (ή εργατικών, κλπ) διαφορών, και ως ύστατη επιλογή παίρνει σειρά η τακτική διαδικασία.

5. Με αυτά τα δεδομένα, απο τις παραπάνω αποφάσεις του ειρηνοδικείου Αθηνών, η πρώτη (607/2002) είναι προδήλως λαθεμένη. Αντιθέτως, η δεύτερη (608/2002) και η τρίτη (2578/2002) είναι ορθές, αφού η συνολική αξία του αντικειμένου των διαφορών, και στις δυό  περιπτώσεις, υπερέβαινε το όριο της αρμοδιότητας του ειρηνοδικείου.

Κώστας Ε. Μπέης